Rekrutacja

ROTUZ

Zapraszamy na stronę Obserwatorium Uniwersytetu Zielonogórskiego - UZO

W 2021 roku Instytut Astronomii Uniwersytetu Zielonogórskiego zakupił nowoczesny system dwóch teleskopów zwierciadlanych o łącznej wartości blisko pół miliona złotych. Zakup został w całości sfinansowany ze środków Uniwersytetu Zielonogórskiego i stanowił kluczowy etap w rozwoju infrastruktury obserwacyjnej Instytutu.

System teleskopów ROTUZ składa się z teleskopu głównego o aperturze 50 cm i światłosile f/6.8, wykonanego w systemie optycznym Corrected Dall-Kirkham przez firmę PlaneWave, oraz teleskopu pomocniczego o aperturze 28 cm i światłosile f/2.2, wykonanego przez firmę Celestron w systemie Rowe-Ackermann Schmidt Astrograph (RASA). Oba teleskopy zamontowane są na precyzyjnym azymutalnym montażu L-500 Direct Drive produkcji PlaneWave. Zarówno teleskopy, jak i montaż należą do urządzeń najwyższej klasy, zaprojektowanych i wykonanych z wykorzystaniem najnowszych technologii stosowanych w nowoczesnej astronomii obserwacyjnej.

System teleskopów pracuje na tzw. farmie teleskopów. Farmy teleskopów to specjalistyczne ośrodki zlokalizowane w regionach charakteryzujących się wyjątkowo korzystnymi warunkami obserwacyjnymi, takimi jak bardzo duża liczba pogodnych nocy w ciągu roku, minimalne zanieczyszczenie światłem oraz niska wilgotność powietrza. Teleskopy instalowane są tam w przystosowanych do tego budynkach, najczęściej wyposażonych w odsuwane dachy, umożliwiające prowadzenie w pełni zdalnych obserwacji.

Pierwszą lokalizacją systemu ROTUZ była farma teleskopów e-EyE, położona w Hiszpanii, w regionie Estremadura. Jest to największa farma teleskopów w Europie, na której pracuje około 75 teleskopów należących do instytucji naukowych, firm oraz użytkowników prywatnych z całego świata. System należący do Instytutu Astronomii rozpoczął tam regularną pracę obserwacyjną w połowie września 2021 roku.

Zgodnie z długofalową strategią rozwoju Obserwatorium ROTUZ oraz planami rozszerzenia zakresu prowadzonych badań o obiekty dostępne z półkuli południowej, w październiku 2022 roku system teleskopów został przeniesiony do Chile. Obecnie pracuje on na terenie firmy hostingującej Deep Sky Chile – jednego z najbardziej renomowanych ośrodków oferujących dostęp do infrastruktury obserwacyjnej w południowej części globu. Lokalizacja ta zapewnia jedne z najlepszych na świecie warunków do prowadzenia obserwacji astronomicznych i znacząco zwiększa potencjał naukowy systemu.

Kolejnym etapem rozwoju Obserwatorium ROTUZ jest uzyskane w 2024 roku przez Uniwersytet Zielonogórski dofinansowanie w ramach programu RID. W jego ramach Instytut Astronomii planuje zakup nowego teleskopu o aperturze 80 cm, wyposażonego w zaawansowane oprzyrządowanie naukowe, w tym polarymetr oraz spektroskop. Nowy system obserwacyjny również zostanie zlokalizowany w ośrodku Deep Sky Chile, co umożliwi realizację bardziej zaawansowanych projektów badawczych, w szczególności w zakresie astrofizyki wysokich energii, badań zmienności obiektów astrofizycznych oraz analiz spektroskopowych i polarymetrycznych.

Główne zadania teleskopu:

Prowadzenie obserwacji związanych z zadaniami badawczymi takimi jak obserwacje planetoid przy współpracy z naukowcami z UAM w Poznaniu, uczestnictwo w projekcie GAIA Follow-up przy współpracy z naukowcami z Uniwersytetu Warszawskiego mającym na celu wykrycie zjawisk soczewkowania grawitacyjnego oraz obserwacje gwiazd zaćmieniowych przy współpracy z Obserwatorium na Suhorze należącym do Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
Drugim zadaniem jest prowadzenie obserwacji dostarczających dane do projektu “Space Surveillance and Tracking – SST” prowadzonego przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA). Projekt ten dotyczy obserwacji i wyznaczania orbit śmieci kosmicznych zagrażających pracującym tam satelitom oraz statkom kosmicznym. Obserwacje w ramach tego niezwykle ważnego projektu prowadzone są przez sieć teleskopów rozmieszczonych na całym świecie, a nasz teleskop stanie się jednym z elementów tego systemu. Dołączenie do projektu stało się możliwe dzięki nawiązaniu współpracy z polską firmą Sybilla Technologies, która uczestniczy w projektach ESA od 2014 roku. Firma Sybilla Technologies w ramach współpracy dostarcza oprogramowanie oraz sprzęt niezbędny do automatyzacji procesu obserwacji oraz przetwarzania danych zbieranych przez teleskop.

Galeria zdjęć

fot. M. Żejmo